Zatürre Nedir ve Nasıl Gelişir?

Zatürre, ( tıbbi adı pnömoni ) akciğerlerdeki hava keseciklerinin (alveoller) enfeksiyonu olarak bilinen ciddi bir solunum yolu hastalığıdır. Genellikle bakteriler, virüsler veya mantarlar gibi mikroorganizmaların neden olduğu enfeksiyonlar sonucu ortaya çıkar.  Zatürre sıklıkla grip ve benzeri solunum yolları infeksiyonları sonrası gelisir. Genellikle hapşırık ve öksürük ile sekresyonların çevreye yayılması ile bulaşabildigi gibi sekresyonların bulaştıgı esyalar ile de bulaşabilir.Özellikle çocuklarda, 65 yaş üstü yaşlılarda, kronik bir hastalığa sahip olanlarda (böbrek, şeker, kalp veya akciğer hastalığı gibi), sigara kullananlarda, bağışıklık sistemini baskılayan bir hastalık veya ilaç kullanımı varlığında daha sık görülür. Zatürre tedavi edilmediğinde ciddi komplikasyonlara yol açabilen bir hastalıktır.

Belirtileri Nelerdir?

Zatürrenin belirtileri genellikle şunlardır:

1.   Yüksek ateş ve titreme

2.   Öksürük, bazen balgam çıkarma

3.   Göğüs ağrısı ve nefes darlığı

4.   Halsizlik ve yorgunluk hissi

5.   Bulanık düşünme ve kafa karışıklığı (özellikle yaşlılarda)

Bu belirtiler her hastada farklılık gösterebilir ve şiddetleri değişebilir. Ağır zatürre durumlarında bir hastada deri ve mukozanın mavi renk alması, ciddi nefes darlığı, tansiyon düşüklüğü  olabilir.

Teşhis ve Tedavi

Zatürre belirtileriyle gelen hastalar öncelikle doktor tarafından muayene edilir,  sonra çoğunlukla akciğer grafileri çekilerek tanı konur.  Ancak bazı kan testlerine bakılması da önemli ve gereklidir. Ağır zatürre durumlarında ve hastaneye yatması gereken hastalarda bilgisayarlı tomografi ve balgam testleri gibi ileri incelemeler gerekebilir. Zatürreye neden olan mikrobun belirlenmesi için balgam örneğinin incelenmesi gerekir. Ancak her zaman mikrobu belirlemek mümkün olmayabilir.

Hastanın yaşı, ilave mevcut olan hastalıkları, zatürrenin şiddeti , laboratuvar bulguları gibi faktörler değerlendirilerek  ayaktan mı, yoksa hastaneye yatarak mı tedavi edileceğine karar verilir.

Tedavide doktor tarafından hastaya ve duruma uygun olarak seçilecek antibiyotikler, bol sıvı alımı, istirahat, ağrı kesiciler ve ateş düşürücüler uygulanır. Hastaneye yatması gereken hastalarda daha farklı tedaviler gerekebilir. Çok ağır zatürre durumlarında yoğun bakımda yatış, solunum desteği uygulanma zorunluluğu doğabilir.Tedavi süresi hastalığın başlangıçtaki şiddetine, sorumlu mikroba, eşlik eden bir hastalığın olup olmamasına ve hastanın bireysel yanıtına göre değişebilir. Genellikle ateşin düşmesini takiben 5-7 gün daha antibiyotiğe devam edilmesi önerilmektedir. Ancak bazı mikrop türlerine bağlı zatürre durumlarında tedavi süresini 10-14 güne bazen 21 güne kadar uzatmak gerekebilir.

Önleme ve Korunma

Zatürreden korunmanın en etkili yolu, bağışıklık sistemini güçlendirmek ve bulaşmayı önlemektir. Bunun için aşılama önemlidir. Pnömokok aşısı gibi zatürreye karşı koruyucu aşılar mevcuttur ve özellikle risk altındaki gruplar için önerilir.

Pnömokok aşısı yapılması öneriler kişiler:

·    65 yaş ve üzeri

·    Kronik hastalık (KOAH’lılar , bronşektazi, kalp ve damar, böbrek, karaciğer ve şeker hastalığı olanlar)

·    Kronik alkol kullanımı

·    Dalağı iyi çalışmayan  veya dalağı alınmış olanlar

·    Bağışıklık yetmezliği ve bağışıklık sistemini baskılayan tedavi kullanımı

·    Beyin omurilik sıvısı kaçağı olanlar

·    Pnömokok hastalığı veya komplikasyon riskinin artmış olduğu şartlarda yaşayanlar

Grip aşısı yapılması önerilen kişiler

·    65 yaş ve üzerindeki kişiler

·    Kronik akciger hastalıkları olanlar (KOAH, bronşektazi, astım, kalp ve damar hastalıgı)

·    Şeker hastalıgı, böbrek fonksiyon bozukluğu, çesitli kan hastalıkları olan ve bağısık sistemi baskılanmıs kişiler

·    Yüksek riskli hastalarla karşılaşma olasılıgı olan hekim, hemsire ve yardımcı sağlık personeli

·    Grip yönünden riskli şahıslar ile birlikte yaşayanlar (6 aydan küçük bebekle yakın ve sürekli teması olanlar gibi)

·    Güvenlik görevlileri, itfaiyeciler gibi toplum hizmeti veren kişiler

Ayrıca, hijyen kurallarına dikkat etmek, sağlıklı beslenmek ve sigara gibi zararlı alışkanlıklardan kaçınmak da zatürreye karşı korunmada yardımcı olabilir.

Sonuç

Zatürre, ciddi bir solunum yolu enfeksiyonudur ve erken teşhis ve tedavi önemlidir. Belirtileri fark eden kişilerin vakit kaybetmeden bir sağlık uzmanına başvurması önemlidir. Sağlıklı bir yaşam tarzı ve önleyici önlemlerle zatürreye karşı korunabilir ve hastalığın yayılmasını engelleyebiliriz.