Akciğer Kanseri

Akciğer kanseri, akciğerlerdeki hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğalması sonucu oluşan bir kanser türüdür. Bu durumda, normalde vücudun denetiminde olan hücreler, kontrolsüz bir şekilde büyümeye başlar ve tümör oluşturur.

Akciğer kanseri, genellikle sigara içimiyle ilişkilendirilir, ancak sigara içmeyenlerde de görülebilir. 

Akciğer kanserinin birçok farklı nedeni olabilir. İşte akciğer kanserinin yaygın nedenleri:

1)  Sigara İçimi: Sigara içmek, akciğer kanserinin en yaygın nedenidir. Sigara içenlerde akciğer kanseri gelişme riski, içmeyenlere göre çok daha yüksektir. Sigara içilen yılların ve sigara paketleri sayısının artması, kanser riskini de artırır.

2)  Pasif İçicilik: Sigara içmeyenlerin, sigara içilen ortamlarda bulunması ve pasif içici olmaları da akciğer kanseri riskini artırabilir.

3)  Hava Kirliliği: Kirli hava ve zararlı partiküllerin solunması, akciğer kanseri riskini artırabilir. Özellikle endüstriyel bölgelerde veya yoğun trafik olan bölgelerde yaşayanlar daha fazla risk altındadır.

4)  Radyasyon Maruziyeti: Radyasyona maruz kalma, özellikle radyoterapi gibi tedaviler veya radyoaktif maddelere maruz kalma, akciğer kanseri riskini artırabilir.

5)  Genetik Faktörler: Ailesel yatkınlık, bazı genetik faktörlerin akciğer kanseri gelişiminde rol oynayabileceği düşünülmektedir. Özellikle ailesinde akciğer kanseri öyküsü olan kişilerde risk daha yüksek olabilir.

6)  Hava Kirleticileri ve Kimyasal Maddeler: Bazı zararlı kimyasal maddeler ve hava kirleticileri (örneğin, asbest, arsenik, radon gazı gibi) akciğer kanseri riskini artırabilir.

7)  Kronik Akciğer Hastalıkları: Kronik akciğer hastalıkları olanlar, özellikle uzun süreli bronşit veya KOAH gibi durumlar, akciğer kanseri riskini artırabilir.

8)  Diyet ve Beslenme: Bazı araştırmalar, yetersiz beslenme, düşük antioksidan alımı ve bazı besin maddelerinin eksikliğinin akciğer kanseri riskini artırabileceğini öne sürmektedir.

9)  Yaş ve Cinsiyet: Genellikle akciğer kanseri yaşla birlikte artar ve erkeklerde kadınlara göre daha sık görülür.

Bu faktörler akciğer kanseri riskini artırabilir ancak tek başına bir faktör genellikle hastalığın gelişmesine neden olmaz. Genellikle birden fazla risk faktörünün bir araya gelmesi sonucunda akciğer kanseri oluşabilir. Ayrıca, sigara içmemek, sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek ve düzenli doktor kontrolleri yapmak da akciğer kanseri riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Akciğer kanseri genellikle iki ana türe ayrılır: küçük hücreli akciğer kanseri (KHAK) ve küçük hücreli olmayan akciğer kanseri (KHOAK).

1.   Küçük Hücreli Akciğer Kanseri (KHAK):

·     Küçük hücreli akciğer kanseri, akciğer kanseri vakalarının yaklaşık %10-15'ini oluşturur.

·     Bu kanser türü genellikle sigara içimiyle ilişkilendirilir.

·     Hızlı büyüme eğilimindedir ve sıklıkla metastaz (uzak organlara yayılma) yapabilir.

·     Tedavi genellikle kemoterapi, radyoterapi ve bazen cerrahi müdahaleyi içerir.

2.   Küçük Hücreli Olmayan Akciğer Kanseri (KHOAK):

·     Küçük hücreli olmayan akciğer kanseri, akciğer kanseri vakalarının çoğunluğunu oluşturur.

·     Adenokarsinom, skuamöz hücreli karsinom ve büyük hücreli karsinom gibi alt tiplere ayrılır.

·     Tedavi genellikle cerrahi müdahale, kemoterapi, radyoterapi ve hedefe yönelik tedavileri (akıllı ilaç )  içerebilir.

Her akciğer kanseri türü farklı özelliklere sahiptir ve tedavi yaklaşımları da türün tipine, evresine ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak değişebilir. Hastalığın erken teşhisi ve doğru türünün belirlenmesi, tedavinin başarısını artırmada önemli bir faktördür. Bu nedenle, hastaların düzenli olarak doktor kontrollerine gitmeleri ve şüpheli semptomlar konusunda dikkatli olmaları önemlidir.

Akciğer kanserinin belirtileri nelerdir ?

Akciğer kanseri belirtileri, genellikle hastalığın ileri evrelerinde ortaya çıkar ve bu belirtiler genellikle diğer solunum yolu enfeksiyonları veya akciğer hastalıkları ile benzerlik gösterebilir. Ancak, bazı belirtiler akciğer kanseri riskini düşündürebilir ve bu belirtiler görüldüğünde bir doktora başvurulması önemlidir. İşte akciğer kanserinin yaygın belirtileri:

1.   Kronik Öksürük: Akciğer kanseri genellikle kronik öksürükle başlar. Özellikle sabahları veya geceleyin öksürük şiddeti artabilir.

2.   Kan Tükürme (Hemoptizi): Kan veya kanlı balgam çıkarma, akciğer kanseri belirtileri arasında önemli bir işarettir.

3.   Nefes Darlığı: Akciğer kanseri ilerledikçe nefes alma güçlüğü yaşanabilir. Hızlı nefes alıp verme veya zorlanma hissedilebilir.

4.   Göğüs Ağrısı: Göğüs bölgesinde sürekli veya ağrılı bir his, akciğer kanseri belirtilerinden biridir.

5.   Ses Kısıklığı: Ani veya sürekli olarak ses kısıklığı yaşanabilir. Ses tonunda değişimler olabilir.

6.   İştah Kaybı ve Kilo Kaybı: Aniden iştah kaybı ve kilo kaybı yaşanabilir. Beslenme düzeninde belirgin değişiklikler olabilir.

7.   Yorgunluk ve Halsizlik: Halsizlik, yorgunluk hissi ve genel olarak enerji kaybı gözlenebilir.

8.   Baş Ağrısı ve Kemik Ağrıları: Akciğer kanseri ileri evrelerinde baş ağrıları, kemik ağrıları veya vücutta diğer ağrılar yaşanabilir.

9.   Yutma Problemleri: Akciğer kanseri özofagusa (yemek borusu) veya gırtlak bölgesine baskı yapabilir, bu da yutma güçlüğüne veya boğazda takılma hissine neden olabilir.

10.                  Ellerde veya Ayaklarda Şişlik: Akciğer kanseri ileri evrelerinde bazen ellerde veya ayaklarda şişlikler görülebilir.

Bu belirtiler, akciğer kanseri riskini düşündürmesi açısından önemlidir ancak herhangi bir belirti tanı koymak için yeterli olmayabilir. Bu nedenle, belirtilerden herhangi biri görüldüğünde bir doktora başvurulması ve gerekli tetkiklerin yapılması önemlidir. Erken teşhis, akciğer kanseri tedavisinde başarı şansını artırabilir.

Akciğer kanseri nasıl teşhis edilir ?

Akciğer kanseri teşhisi için doktorlar genellikle şu yöntemleri kullanır:

1.   Fizik Muayene: Doktor, hastanın tıbbi öyküsünü dinler ve fiziksel muayene yapar. Bu muayene sırasında göğüs ve boyun bölgeleri incelenir, özellikle lenf düğümleri ve akciğer sesleri dinlenir.

2.   Akciğer grafisi ve Bilgisayarlı Tomografi (BT) Taraması: Akciğer grafisi  ve BT taramaları, akciğerde olası tümörleri veya diğer anormallikleri görmeye yardımcı olabilir. Bu görüntüleme testleri, akciğer kanserinin varlığını doğrulamak veya şüpheli bölgeleri daha ayrıntılı incelemek için kullanılır.

3.   Biyopsi: Şüpheli bir lezyon veya tümör bulunduğunda, doktorlar genellikle biyopsi yaparlar. Bu işlemde, lezyondan küçük bir doku örneği alınır ve laboratuvar testleri için incelenir. Biyopsi sonucu, kanserin türünü, evresini ve diğer özelliklerini belirlemede önemli bir rol oynar.

4.   Bronkoskopi: Bu prosedürde, esnek bir boru (bronkoskop) kullanılarak akciğerlerin içine girilir ve akciğerlerdeki tümörleri veya diğer anormallikleri doğrudan görmeye ve biyopsi yapmaya olanak tanır.

5.   Mediastinoskopi: Bu işlem  genellikle göğüs kafesi içindeki lenf düğümlerinde kanser hücrelerinin yayılımını değerlendirmek için kullanılır.

6.   Positron Emisyon Tomografisi (PET) Taraması: PET taraması, vücuttaki metabolik aktiviteyi ölçer ve kanser hücrelerinin yoğun olduğu alanları belirlemeye yardımcı olur. BT taraması ile birlikte kullanılarak kanserin yayılma derecesi ve evresi belirlenir.

7.   Kan Testleri: Kan testleri genellikle akciğer kanseri teşhisi koymak için kullanılmaz ancak kanserin yayılmasını izlemek ve tedaviye yanıtı değerlendirmek için kullanılabilir.

Akciğer kanseri teşhisi, hastanın tıbbi geçmişi, semptomları, görüntüleme test sonuçları ve biyopsi sonuçlarına dayanarak yapılır. Her hasta için teşhis ve tedavi planı farklı olabilir, bu nedenle doktorlar ve belki de konseylerde toplu olarak hastanın bireysel durumu değerlendirerek en uygun tedaviyi belirlerler.

Akciğer kanseri nasıl tedavi edilir ?

Akciğer kanseri tedavisi, hastalığın tipine, evresine, genel sağlık durumuna ve hastanın tercihlerine bağlı olarak değişebilir. Genellikle akciğer kanseri tedavisinde kullanılan yöntemler şunlardır:

1.   Cerrahi Müdahale (Operasyon): Erken evre akciğer kanserinde, tümörün cerrahi olarak çıkarılması genellikle ilk tercih edilen tedavi seçeneğidir. Cerrahi müdahale, tümörün ve çevresindeki sağlıklı dokunun çıkarılmasını içerir.

2.   Radyoterapi: Radyoterapi, yüksek enerjili ışınlar kullanılarak kanser hücrelerini öldürmeyi amaçlar. Akciğer kanseri tedavisinde radyoterapi, tümörü küçültmek, hastanın şikayetlerini  hafifletmek veya cerrahi sonrası geriye kalan kanser hücrelerini yok etmek için kullanılabilir.

3.   Kemoterapi: Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürmek veya büyümelerini durdurmak için kullanılan ilaçlarla yapılan bir tedavi yöntemidir. Akciğer kanseri tedavisinde kemoterapi, tümörü küçültmek, yayılımını kontrol altına almak veya cerrahi öncesi veya sonrası kullanılabilir.

4.   Hedefe Yönelik Tedaviler (Akıllı ilaçlar ) : Bazı akciğer kanseri tiplerinde, kanser hücrelerini hedefleyen özel ilaçlar veya tedaviler kullanılabilir. Bu tedaviler genellikle tümör büyümesini durdurmak veya yayılmasını önlemek amacıyla kullanılır.

5.   İmmünoterapi: İmmünoterapi, bağışıklık sistemini kanserle savaşmaya teşvik eden bir tedavi yöntemidir. Akciğer kanseri tedavisinde immünoterapi, kanser hücrelerini hedef alarak bağışıklık sistemini aktive etmeyi amaçlar.

6.   Hormon Terapisi: Nadir durumlarda, akciğer kanseri hormon reseptörlerine sahipse, hormon terapisi kullanılabilir. Bu tedavi, hormon reseptörlerine bağlanarak kanser hücrelerinin büyümesini engellemeyi amaçlar.

Tedavi planı genellikle göğüs hastalıkları uzmanı, göğüs cerrahı , medikal onkolog , radyasyon onkoloğu , radyoloji uzmanı nükleer tıp uzmanı ve patoloji uzmanının oluşturduğu  ekibin işbirliği ile belirlenir. Hastalığın tipi, evresi, hastanın genel sağlık durumu ve diğer faktörler dikkate alınarak en uygun tedavi stratejisi belirlenir. Tedavi genellikle bir veya daha fazla yöntemin bir arada kullanılmasını içerebilir ve tedavi süreci boyunca hastanın düzenli doktor kontrollerine gitmesi önemlidir. Her hasta için tedavi planı farklı olabilir, bu nedenle bireysel bir yaklaşım benimsenir.

Akciğer kanserinde tarama yapılmalı mıdır ?

Akciğer kanserinde tarama yapılması konusu, belirli risk grupları için önerilmektedir. Bu gruplarda tarama yapılması, kanserin erken evrelerde tespit edilmesini ve tedavi şansının artırılmasını sağlayabilir. Ancak, tarama testlerinin herkes için gerekli olmadığı unutulmamalıdır. Günümüzde akciğer kanserleri için bazı ülkelerde önerilen tarama testi düşük doz bilgisayarlı tomografidir (DDBT). Bazı ülkelerde kullanılmaya başlanan bu tarama yöntemi ağır sigara içme öyküsü olup (30 paket yılı veya daha fazla), halen içmeye devam eden veya son 15 yıl içerisinde bırakmış, 55-74 yaş arası kişilerde önerilmektedir.