KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı )

KOAH hangi nedenler ile ortaya çıkar ?

         KOAH nefes yollarında mikroplarla oluşmayan ancak bir yangı yani iltihaplanmaya bağlı gelişen  ilerleyici bir akciğer hastalığıdır. Sigara KOAH’ın en önemli nedenidir, ancak KOAH sigara dışında çevresel ve mesleksel nedenlerle solunan zararlı gaz ve parçacıklara bağlı olarak da gelişebilir. Özellikle ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkelerde ve yine özellikle kadınlarda biyomas dumanı da (Biyomas-Biyokütle, yaşayan ya da yakın zamanda yaşamış canlılardan elde edilen fosilleşmemiş tüm biyolojik malzemenin genel adıdır ) KOAH gelişiminde önemli bir faktör olarak  yer almaktadır.  Köylerde yemek pişirmek ve ısınma aracı olarak kullanılan odun,kömür, tezek , tandır yanması ile ortaya çıkan dumanın solunması da ciddi bir risk faktörü olarak belirtilmelidir. Nargile de bir tütün ürünüdür  ve bütün tütün ürünleri gibi sağlığa zararlıdır. Nargile içerken çok daha uzun süre dumana maruz kalınır ve bu da KOAH olma riskini arttırır. Ailesel yatkınlık, KOAH gelişme riskini artırabilir. Kronik bronşit ve diğer solunum yolu enfeksiyonları, KOAH'ın ilerlemesine katkıda bulunabilir. Pasif Sigara İçiciliği de KOAH gelişiminde önemli bir risk faktörüdür. Özellikle çocukların sigara içilen bir ortamda dumana maruz kalmasıyla, bu kişilerde ileri yaşlarda astım ve KOAH başta olmak üzere solunum sistemi hastalıkları görülür. Sigaraya alternatif olarak kullanılan e-sigara’nın da en az sigara kadar zararlı olduğunu belirtmek gereklidir.

KOAH hastalığının belirtileri nelerdir ?

         KOAH’da nefes darlığı en önemli belirtidir, özellikle egzersiz esnasında artar. Öksürük , kroniktir ve balgamla birlikte olabilir. Göğüs sıkışması , nefes alırken veya öksürürken hissedilebilir. Hastalar sıklıkla günlük aktivitelerini yaparken zorlanma hissederler. Sigara içen kişiler öksürük ve balgamı kendilerinde görülebilecek doğal bir durum gibi kabul edip doktora başvurmayabilirler. Haftanın birçok günü sık sık öksürme ,ve birlikte balgam çıkarma , yaşıtları ile birlikte ve onlarla bir aktivite esnasında nefesin daha kolay daralması ve duraklama ihtiyacı hissetme ve nefeste daralma , yaşın 40’ın üzerinde olması ve halen sigara içiyor olma KOAH tanısı için uyarıcı olmalı ve bu şikayetleri olan kişiler  bir göğüs hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.   KOAH nasıl teşhis edilir ?

KOAH sinsi ilerleyen bir hastalık oldugu için teshisi genellikle 40 yasından sonra konulur. 40 yaş üzerinde olup sigara içiyorsanız ve KOAH riski altında iseniz erken teşhis için solunum fonksiyon testi yaptırmalısınız. Solunum Fonksiyon Testi; nefes borularında tıkanıklık olup olmadığını ve eger varsa tıkanıklığın şiddetini ölçen basit bir testtir.

KOAH nasıl tedavi edilir ?

KOAH, erken teşhis ve uygun tedavi ile yönetilebilir bir hastalıktır.

Sigaranın bırakılması ve varsa diğer risk faktörlerinden uzaklaşılması KOAH tedavisi için en etkili adımdır. Sigarayı bırakmak, hastalığın ilerlemesini yavaşlatır. 

Hastaların düzenli doktor kontrolü ve sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri yapmaları önemlidir. Doktorunuzun reçete edeceği ilaçlar ile hastalığa bağlı şikayetler kontrol altına alınır ve hastalığın gidişi yavaşlatılır. Solunum yolu ile kullanılan inhaler cihazların doğru teknikle kullanılması tedavi başarısı için şarttır. Cihaz kullanım egitimleri mutlaka alınmalıdır.

Solunum terapisti eşliğinde yapılan egzersizlerle solunum gücü artırılır. Düzenli yürüyüş ve fizik egzersizler kasları güçlendirerek nefes darlığını azaltır. Haftanın en az beş günü, günde en az 30 dakika süre ile orta yoğunlukta fizik aktivite yeterlidir. Fizik tedavi ve eğitim programları, hastaların yaşam kalitesini artırmaya yardımcı olur.

Bol sıvı tüketilmeli , dengeli ve sağlıklı beslenme ile ideal kilo korunmalıdır. 

İlerlemiş durumlarda oksijen desteği gerekebilir. 

Sonbaharda grip aşısı yaptırılmalıdır. Yaşlı veya ileri evrede bulunan hastalarda zatürre aşısı da önerilir. Elleri sık yıkamak enfeksiyonlardan korunmak için etkili bir yöntemdir.

Nadir durumlarda, KOAH'ın ilerlemiş vakalarında bronkoskopik veya cerrahi müdahaleler düşünülebilir. Bu müdahaleler arasında akciğer nakli, akciğer hacmini azaltıcı cerrahi yöntemler  veya bronkoskopik  (valv , coil gibi ) prosedürler yer alabilir. Ancak bu yöntemler çok özel merkezlerde , çok sıkı ve titiz bir değerlendirme sonrası ve bu konuda deneyimli kişilerce yapılmalıdır.  KOAH hastalığı tedavisinde balon yönteminin bilimsel çalışmalarla kanıtlanmış bir yararı yoktur.