Astım Nedir? Astım Belirtileri Nelerdir?

Astım, solunum yollarının kronik olarak iltihaplanması sonucu oluşan ve genellikle nefes alma zorluklarına, öksürüğe, hırıltılı solunuma ve göğüste sıkışma hissine yol açan bir solunum hastalığıdır. Astım, çeşitli uyarıcı  faktörlerle tetiklenen ve tekrarlayan solunum problemlerine neden olur ve hayat boyu sürebilir. Hastalar ataklar arasında kendilerini iyi hissederler.

         Astım, solunum yollarının iltihaplanması, şişmesi ve daralması sonucunda ortaya çıkan bir kronik solunum hastalığıdır. Astımda hava yollarında mikrobik olmayan bir iltihap vardır. Bu durum akciğerlerin uyaranlara aşırı duyarlı olmasına neden olur. Solunum yollarına hava geçişini zorlaştırarak nefes alma zorluklarına ve çeşitli semptomlara yol açar.  Toz, duman koku gibi uyaranlar ile hemen öksürük, nefes darlığı ve göğüste baskı hissi gibi yakınmalar ortaya çıkar. Bu tetikleyici faktörler ve viral kaynaklı solunum yolu infeksiyonları astım atağının ortaya çıkmasına neden olabilirler. Semptomlar kendiliğinden veya ilaçlar ile düzelir. Belirtiler mevsimsel değişkenlik gösterebilir. Her soğuk algınlığının göğsüne iniyor olması , ailede astım veya allerjik hastalık öyküsünün bulunması tanıyı düşündüren ilave bulgulardır.

Astımın belirtileri şunları içerebilir: 

Nefes darlığı : Özellikle egzersiz veya astım atağı sırasında artabilir. 

Öksürük: Özellikle gece veya sabaha karşı  sık görülebilir.

Hırıltılı solunum : Nefes alırken veya nefes verirken hırıltı sesi , kedi mırıltısı gibi bir ses duyulabilir. 

Göğüste sıkışma hissi : Göğüs bölgesinde sıkışma veya sıkışma hissi olabilir.

Ataklar halinde gelen öksürük ve nefes darlığı

Astımın tanısı nasıl konur ?

Astımın tanısı genellikle semptomların ve tıbbi öykünün değerlendirilmesiyle konur.Astım hastalığını ortaya çıkarabilecek bir kan tahlili yoktur. Röntgen bulguları genellikle normaldir. Solunum fonksiyonu cihazları ile nefes ölçümleri (ilaçlı-ilaçsız) yapılarak tanı kesinleşebilir veya hastalığın ağırlığı belirlenebilir. Doktorlar hastanın semptomlarını ve solunum testleri sonuçlarını değerlendirerek tanı koyarlar.  Ayrıca, alerji testleri de astımın tetikleyicilerini belirlemede yardımcı olabilir. 

Astım tedavisi nasıl yapılır ?

Astım tedavisi, semptomların kontrol altına alınması, astım atağının önlenmesi ve yaşam kalitesinin artırılması amacıyla multidisipliner bir yaklaşım gerektirir. Tedavi yöntemleri şunları içerebilir:

1) İlaçlar : Astım tedavisinde kullanılan ilaçların hemen tümü nefesle alınan ilaçlardır. Bu şekilde ilaç akciğere daha hızlı, istenilen dozda ulaşır ve yan etkilerinden kaçınılmış olur. Kullanılan ilaçlar iki gruptur:

·    Astımı Kontrol edici ilaçlar: Esas olarak hava yollarındaki mikrobik olmayan iltihap üzerine etkili ilaçlardır. Bu ilaçların etkileri yavaş ortaya çıktığından ve kesildiğinde iltihap tekrar ettiğinden astım hastalığının kontrol altında tutulabilmesi için her gün ve uzun süreli (doktor tarafından kesilene kadar) kullanılması gereklidir.

·    Rahatlatıcı ilaçlar: Kullanıldığında hızla etki ederek hava yolundaki kasların kasılmasını azaltan, hava yollarını genişleten ve buna bağlı belirtileri  (nefes darlığı, hırıltılı solunum, göğüste baskı hissi) gideren ve düzenli değil sadece gerektiğinde kullanılan ilaçlardır.

Hastanın hangi ilaçları kullanacağına astımının ağırlığı ve hastalık kontrolüne göre doktoru karar verirmelidir.

2) Tetikleyici faktörlerden kaçınma : Astım semptomlarını tetikleyen faktörlerden kaçınmak, semptomların kontrol altında tutulmasına yardımcı olabilir.

3) Solunum egzersizleri: Solunum terapisti eşliğinde yapılan egzersizler, nefes alma tekniklerini öğretir ve solunum kaslarını güçlendirir.

4) Alerji tedavisi: Astımı tetikleyen alerjilere yönelik tedavi yöntemleri uygulanabilir.

5) Hasta eğitimi : Hastalara astımın yönetimi, ilaç kullanımı ve tetikleyici faktörler konusunda eğitim verilir.

Astım tedavisi genellikle yaşam boyu sürebilir ve hastaların düzenli doktor kontrollerine gitmesi, tedaviye uyum sağlaması ve tetikleyici faktörlerden kaçınması önemlidir. Her hasta farklı olduğundan, tedavi planı her zaman bireysel ihtiyaçlara göre belirlenmelidir. Astımlı hastaların en çok dikkat etmesi gereken konu ilaçlarını düzenli kullanmaları ve doktorları önermediği sürece kesmemeleridir.